Beelden

(1) (2) (3)

Beeld van Jezus, beeld van God

Een wonderlijk plaatje (1) van Jezus. Vreemd, misschien. Of een van de iconen die in de kerk tentoon is gesteld (3). Ook een plaatje van Jezus; wonderlijk ook, en misschien ook wel wat vreemd. En in het midden nòg een plaatje, weer geheel anders (2). Welk van die drie plaatjes geeft nou een getrouwe afbeelding van Jezus?

In ons hoofd hebben wij ook een plaatje van Jezus. Hoe wij ons hem voorstellen. Dat plaatje is gevormd en bepaald door de verhalen over hem. Als ik zeg: vijf broden en twee vissen, dan zien we hem met een enorme schare mensen in het groene gras vlakbij een meer. Waarschijnlijk schijnt de zon, en is het mooi weer. Het meer spiegelt blauw. Jezus heeft lichte kleding aan. Er is geroezemoes en de mensen zijn blij. Ook dat is een plaatje van Jezus.

In het bijbelgedeelte over de tempelreiniging (Mt. 21,12-17) lopen we een heel andere Jezus tegen het lijf. Eentje die de vloer aanveegt met de gevestigde religie en met de commercie daar omheen. De zweep erover! Woedend gaat hij tekeer. De tempel moet geen rovershol zijn, maar een huis van gebed. Een huis van gebed voor alle volken. Dat staat op de gevel van vele synagogen in het Hebreeuws geschreven. BETHI BETH TEPHILLAH JIQQARE LEKOL HA-AMMIM.

Deze kant van Jezus kennen we niet zo goed. We zijn er wat huiverig voor: zo’n in woede uitbarstende Jezus. Kom je niet vaak tegen! Hij is verontwaardigd. Want de tempel als huis van gebed is van z’n waarde beroofd door de commercie.

Gelukkig voor ons wordt het plaatje daarna weer heel anders ingevuld: in diezelfde tempel geneest hij vervolgens blinden en verlamden en neemt het op voor de kinderen, die hem met een Hosanna ontvangen. Als hem ook dàt wordt kwalijk genomen, houdt hij het voor gezien. Hij gaat voor de nacht naar z’n vrienden in Bethanië: naar Maria, Martha en Lazarus. Even bijkomen van Jeruzalem, dat hem zo bitter bedroefd stemt en boos maakt. Toch zagen we Jezus nog even als weldoener, als genezer, als kindervriend.

De icoon (3) beeldt Jezus uit als koning der wereld, als de almachtige, de heerser van het al, de Pantokratoor. Een icoon die past bij de geloofsbelijdenis als die zegt: opgevaren naar de hemel, zittend aan de rechterhand van God, de almachtige Vader. Dit beeld straalt rust en vertrouwen uit. Als hij de heer der wereld is, heb je niets te vrezen – zoiets.

Heel anders is het middelste plaatje (2). Het is gemaakt door een vriend van ons uit Roemenië, die met zijn vrouw en zoontje verschrikkelijk te lijden heeft gehad onder het communistische bewind. Van zijn vrouw vertelde ik vorige week nog aan enkele mensen, dat zij bloed heeft gezweet in haar uren van doodsnood. Ik heb de spikkels nog in haar gelaat gezien. Schokkend; vreselijk.

Jezus kijkt ons aan; niet bang, maar veeleer vragend, of een beetje verwonderd. Is dat, is dat mijn koning? Zie, zie, aanschouw de mens! Hij draagt geen kroon maar een kruis. Dit plaatje (2) lijkt dichter bij de werkelijkheid van onze wereld te staan, dan de icoon (3). Velen van ons herkennen in deze kruisdragende Jezus méér, dan in de heerser van het al.

Beelden van Jezus. Waarom eigenlijk? Toen ik eens aan iemand vroeg: wat voor beeld van God heb jij? zei zij: Jezus. Jezus is voor mij het beeld van God. Een beeld van Jezus hoeft dus niet. Hijzelf het beeld van God. Ik moet dan denken aan Paulus, die ergens schrijft: Hij is het beeld van de onzichtbare God en eerstgeborene van heel de schepping. (Kol. 1). Wil je weten wie God is? Kijk dan maar naar Jezus. Die heeft God uitgebeeld in deze wereld, ten voeten uit, vol van genade en waarheid.

Het eerste plaatje (1) geeft tenslotte ònze werkelijkheid weer. Dit is onze wereld, dit zijn wij, uitgebeeld door Jeroen Bosch. Die heeft als kunstenaar gezien hoe gek wij zijn, hoe vervormd, hoe onmenselijk ook. En te midden van die drukte, chaos, verwarring en verwildering dat éne rustpunt, die éne mensengestalte: Jezus, zijn kruis dragend. Hij beeldt de weg van God uit, in onze wereld. Is het vreemd dat hij niet wordt gezien, herkend, begrepen, verstaan?